وَ إلَينا « 1 » . شيعيان ، سه دسته‌اند : دسته‌اى با ما ، خود را مىآرايند . دسته‌اى با ما ، منافع مالى خود را به چنگ مىآوردند ، و دسته‌اى ، از مايند و رو به كوى ما دارند . با توجّه به اين روايات ، مدّعيان تشيّع در كوفه را مىتوان به سه دسته تقسيم كرد : دسته اوّل ، كسانى كه دل آنها با اهل بيت عليهم السلام بود و در عمل نيز از آرمان‌هاى اين خاندان ، دفاع مىكردند . تعداد اين دسته ، بسيار اندك بود . دسته دوم ، كسانى كه اهل بيت عليهم السلام را به راستى دوست داشتند ؛ ولى جرئت دفاع از آرمان‌هاى آنان را نداشتند . تعداد اينان ، بيش از دسته اوّل و كمتر از دسته سوم بود . « 2 » دسته سوم ، كسانى كه براى رسيدن به منافع سياسى يا اجتماعى و يا اقتصادى ، به اهل بيت عليهم السلام اظهار ارادت مىكردند ، ولى شمشيرهايشان در خدمت دشمنان آنها بود . بيشتر شيعيان كوفه ، از اين دسته بودند ؛ ولى اينان ، شيعه واقعى نبودند و مىتوان آنان را شيعيان سياسى و اقتصادى ناميد . چنين كسانى ، در واقع ، پيرو كسى هستند كه بتواند منافع آنها را تأمين كند . از اين رو ، در فضايى كه مردم احساس مىكردند كه امام حسين عليه السلام پيروز خواهد شد ، اين دسته نيز با مسلم بيعت كردند ؛ ولى در فضايى كه ديدند همراهى با امام عليه السلام براى آنها خطرناك است ، در صف پيروان بنى اميّه قرار گرفتند . بنا بر اين ، گناه حمايت نكردن از نهضت امام حسين عليه السلام ، به دوش شيعيان سياسى ، اجتماعى و اقتصادى و نيز كسانى است كه از نام شيعه ، سوء استفاده مىكردند ، نه شيعيان اعتقادى و واقعى .

--> ( 1 ) مشكاة الأنوار : ص 127 ح 297 . ( 2 ) شايد همين دسته بودند كه سعد بن عبيده ، در باره آنها مىگويد : [ روز عاشورا ] بزرگان ما ، روى تپّه ايستاده بودند ، مىگريستند و مىگفتند : « خداوندا ! يارىات را فرو فرست » . گفتم : « اى دشمنان خدا ! چرا پايين نمىرويد و كمكش نمىكنيد ؟ ! » ( تاريخ الطبرى : ج 5 ص 392 ) .